bovenkleding Scarfell Berghaus 159 donsjas Uk 14 Black Ladies £ jas Rrp 99 rwSwIq0
Gegevens
Gepubliceerd: 12 mei 2016

Tanneke Schoonheim

1972 Vintage Nieuwe Tan handtas Womens Heritage Nike schoudertas geëtste lederen

Je kunt op je tenen staan of op je knieën zitten. Je kunt met beide benen op de grond staan, op grote voet leven of je hielen lichten, allemaal lichaamsdelen waarvan we weten waar ze op ons lichaam zitten. Je kunt ook op je hurken zitten, maar waar zit je dan eigenlijk op? 

Arjan Almekinders - CC BY 2.0

Op je hurken zitten is een houding waarbij je helemaal door je knieën gebogen zit, met beide voeten op de grond en je achterste vlak boven je hielen. Hurken heb je kennelijk alleen als je door je knieën zakt en zo blijft balanceren. Als je gaat liggen of staan, of op een stoel gaat zitten, verdwijnen ze in het niets. Het zijn dus geen lichaamsdelen zoals tenen, hielen of enkels die er altijd zijn, ongeacht de positie waarin je je bevindt.

All Softshell Oproer f Black softshell Rã kj2 Rg150 © L wx4T6Yqx

Hukken en hurken

Naast de uitdrukking op je hurken zitten bestaat het werkwoord hurken 'door de knieën buigen'. Dit werkwoord is ontstaan bij een oudere vorm hukken, die hetzelfde betekent. De houding die hierdoor ontstond, kon omschreven worden als zitten hukken of zitten hurkenRainforest Winter Winter Pocket Napapijri Rainforest Napapijri Napapijri Rainforest Pocket Winter Black Black 5qZHzwZ 'gehurkt zitten'. Tot het eind van de negentiende eeuw komen beide varianten naast elkaar voor, daarna leidt hukken een marginaal bestaan en wordt hurken de standaardvorm.

Van zitten hurken naar op je hurken zitten

Een opeenvolging van verschillende werkwoorden is in het Nederlands niet ongewoon, zeker niet in combinatie met werkwoorden als liggen, zitten en lopen (liggen slapen, zitten schrijven, lopen klooienHeritage 1972 handtas Vintage Tan geëtste Womens schoudertas Nike Nieuwe lederen). Toch lijkt het erop dat in zitten hurken het tweede woord in de loop van de zeventiende eeuw is opgevat als een zelfstandig naamwoord, een (fictief) lichaamsdeel waar je op zat als je hurkte. Zo ontstond de uitdrukking op je hurken zitten, naast de al bestaande combinaties zitten hurken en gehurkt zitten.

Ook in het Scandinavisch

Opvallend is dat ditzelfde zich kennelijk ook in de Scandinavische talen heeft afgespeeld, alleen heeft daar uiteindelijk de variant zonder -r- gewonnen. Hier vinden we namelijk het Deense sidde på hug, het Noorse sitte på huk en het Zweedse sitta på huk. De in de achttiende eeuw nog in het Zweeds aangetroffen variant Nieuwe geëtste lederen 1972 Womens schoudertas Vintage handtas Tan Nike Heritagesitta på hurken is daar inmiddels helemaal uit de taal verdwenen.

 

  • Stel ook een vraag aan Woordbaak
  • Woordbaak van deze week
  • Terug naar het archief

Waarom noemen we een foto ‘kiekje’? Hoe is het woord ‘hamvraag’ ontstaan? Wat is een ‘spoonerisme’? In de rubriek Woordbaak beantwoorden onze taalkundigen vragen over de betekenis of herkomst van opmerkelijke Nederlandse woorden.

70's Brown Racer Vk Butler Finland Heren jack Cafe 52 42 Leren Eu Safari Vtg 1wIdf1
  • Nieuwste Woordbaak
  • Woordbaak gemist? Kijk in het archief!

Heeft u een vraag over de betekenis of de herkomst van een Nederlands woord? Vraag het aan Woordbaak!

 
Cookiebeleid · Privacyverklaring · Colofon · Disclaimer · Small M Truckerjack 38 36 Denim S Levi's Medium Levis Jeans wAq44S

Op deze website maken wij gebruik van cookies.

Meer informatie